Trong thực tiễn hôn nhân, việc xác định đâu là tài sản chung, đâu là tài sản riêng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là khi phát sinh giao dịch dân sự hoặc tranh chấp. Để hạn chế rủi ro pháp lý, nhiều vợ chồng lựa chọn lập và công chứng cam kết tài sản riêng nhằm xác lập rõ quyền sở hữu đối với tài sản cụ thể. Tuy nhiên, không phải mọi giấy cam kết đều có giá trị pháp lý như nhau nếu không tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Bài viết dưới đây phân tích toàn diện vấn đề công chứng giấy cam kết tài sản riêng trong hôn nhân dưới góc độ pháp lý hiện hành.
Giấy cam kết tài sản riêng trong hôn nhân là văn bản thể hiện sự thỏa thuận của vợ chồng về việc xác định một hoặc một số tài sản thuộc quyền sở hữu riêng của một bên, không nhập vào khối tài sản chung của vợ chồng.
Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, tài sản riêng có thể bao gồm:
Tài sản mỗi bên có trước khi kết hôn;
Tài sản được tặng cho riêng, thừa kế riêng trong thời kỳ hôn nhân;
Tài sản được hình thành từ tài sản riêng;
Tài sản được xác lập là tài sản riêng theo thỏa thuận.
Việc lập giấy cam kết nhằm cụ thể hóa sự thỏa thuận này và là căn cứ pháp lý quan trọng trong giao dịch, công chứng, cũng như khi giải quyết tranh chấp.
Có bắt buộc phải công chứng giấy cam kết tài sản riêng không?
Pháp luật không bắt buộc mọi giấy cam kết tài sản riêng đều phải công chứng. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, công chứng cam kết tài sản riêng là điều kiện cần thiết để văn bản có giá trị pháp lý đầy đủ và được cơ quan, tổ chức khác chấp nhận.
Theo “Điều 47 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014”, thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng phải được lập bằng văn bản và “được công chứng hoặc chứng thực”.
Ngoài ra, trong các giao dịch liên quan đến nhà đất, tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, việc không công chứng giấy cam kết tài sản riêng thường dẫn đến:
Bị từ chối công chứng hợp đồng chuyển nhượng, thế chấp;
Không được cơ quan đăng ký đất đai chấp nhận;
Phát sinh tranh chấp về sau do không đủ giá trị chứng minh.
Văn bản được công chứng có giá trị chứng cứ; nội dung, chữ ký được coi là xác thực, trừ khi bị Tòa án tuyên vô hiệu.
Là căn cứ khi thực hiện giao dịch dân sự
Trong thực tiễn công chứng mua bán, tặng cho, thế chấp nhà đất, công chứng viên thường yêu cầu văn bản cam kết tài sản riêng đã được công chứng để xác định chủ thể ký kết hợp đồng.
Hạn chế tranh chấp tài sản khi ly hôn
Khi phát sinh tranh chấp, giấy cam kết tài sản riêng đã công chứng là căn cứ quan trọng để Tòa án xác định bản chất tài sản, tránh kéo dài thời gian giải quyết vụ việc.
Nội dung cơ bản của giấy cam kết tài sản riêng
Một giấy cam kết tài sản riêng hợp lệ thường bao gồm:
Thông tin nhân thân của vợ và chồng;
Thông tin chi tiết về tài sản (nguồn gốc, thời điểm hình thành, giấy tờ chứng minh);
Cam kết rõ ràng về việc xác định tài sản là tài sản riêng của một bên;
Cam kết không tranh chấp, không khiếu nại về sau;
Chữ ký của cả hai vợ chồng.
Công chứng viên sẽ kiểm tra tính tự nguyện, năng lực hành vi dân sự và căn cứ pháp lý của tài sản trước khi thực hiện công chứng.
Trường hợp nào công chứng viên có thể từ chối công chứng?
Trong quá trình tiếp nhận hồ sơ, công chứng viên có quyền từ chối công chứng cam kết tài sản riêng nếu:
Không chứng minh được nguồn gốc tài sản là tài sản riêng;
Tài sản đang có tranh chấp hoặc bị kê biên;
Một bên không tự nguyện hoặc có dấu hiệu bị ép buộc;
Nội dung cam kết nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản với người thứ ba.
Việc từ chối trong các trường hợp này nhằm bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch và phù hợp với quy định của pháp luật công chứng.
Lưu ý thực tiễn khi công chứng cam kết tài sản riêng
Một số lưu ý quan trọng cần cân nhắc:
Nên lập cam kết càng sớm càng tốt, đặc biệt trước khi thực hiện giao dịch liên quan đến tài sản;
Nội dung cam kết cần rõ ràng, cụ thể, tránh cách diễn đạt chung chung;
Trường hợp tài sản là nhà đất, cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ pháp lý;
Nên thực hiện công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng có kinh nghiệm về hôn nhân – gia đình và đất đai.
Kết luận
Công chứng cam kết tài sản riêng không chỉ là thủ tục hình thức mà là giải pháp pháp lý quan trọng giúp vợ chồng chủ động kiểm soát rủi ro trong hôn nhân và giao dịch dân sự. Việc thực hiện đúng trình tự, đúng thời điểm và đúng quy định sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên, đồng thời hạn chế tối đa tranh chấp phát sinh trong tương lai.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
