Trước khi người thừa kế được quyền nhận phần tài sản để lại, pháp luật yêu cầu phải thực hiện việc thanh toán các nghĩa vụ tài chính của người chết. Đây là bước bắt buộc nhằm đảm bảo “nghĩa vụ di sản” được xử lý đầy đủ, tránh tranh chấp và bảo vệ quyền lợi của chủ nợ cũng như các chủ thể liên quan. Việc khấu trừ nghĩa vụ tài chính không chỉ là một thủ tục mang tính kỹ thuật mà còn là điều kiện pháp lý để công chứng văn bản khai nhận di sản. Bài viết dưới đây phân tích rõ quy trình, căn cứ pháp luật và các rủi ro thường gặp trong thực tiễn.
>>> Xem thêm: Ly hôn nhưng chưa chia tài sản, văn phòng công chứng có hỗ trợ không?
1. Cơ sở pháp lý về nghĩa vụ phải thanh toán trước khi nhận di sản

Các quy định điều chỉnh việc thanh toán nghĩa vụ trước khi chia và nhận di sản gồm:
-
“Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015”: Nghĩa vụ tài sản do người chết để lại được thanh toán bằng di sản của họ.
-
“Điều 658 Bộ luật Dân sự 2015”: Xác định thứ tự ưu tiên thanh toán nghĩa vụ tài sản.
-
“Điều 57 Luật Công chứng 2014”: Người yêu cầu công chứng khai nhận di sản phải cam kết rằng di sản không có tranh chấp và không bị ràng buộc nghĩa vụ chưa thanh toán.
-
“Điều 18 Nghị định 23/2015/NĐ-CP”: Niêm yết để các chủ thể có quyền lợi liên quan có thể phản hồi về các nghĩa vụ còn tồn đọng.
Từ các quy định trên, có thể khẳng định: người thừa kế chỉ được nhận di sản sau khi hoàn tất việc khấu trừ toàn bộ nghĩa vụ tài sản của người chết.
>>> Xem thêm: Những giấy tờ cần thiết cho thủ tục công chứng mua bán nhà
2. Những nghĩa vụ tài chính phải khấu trừ trước khi nhận di sản
Theo “Điều 658 Bộ luật Dân sự 2015”, nghĩa vụ tài sản được thanh toán theo thứ tự ưu tiên sau:
2.1. Chi phí hợp lý cho việc mai táng
Bao gồm chi phí tổ chức tang lễ trong mức phù hợp phong tục truyền thống.
2.2. Tiền cấp dưỡng người chết còn nợ
Áp dụng khi người chết đang thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo quyết định của tòa án hoặc theo thỏa thuận trước đó.
2.3. Chi phí khám chữa bệnh trước khi chết
Bao gồm các khoản viện phí, điều trị, thuốc men trong quá trình cuối đời.
>>> Xem thêm: Cách đảm bảo tính minh bạch khi Công chứng di chúc tại nhà
2.4. Tiền thuế, nghĩa vụ tài chính với Nhà nước
Như thuế đất đai, thuế kinh doanh còn tồn đọng, tiền phạt hành chính (nếu có).
2.5. Khoản nợ dân sự
Gồm nợ vay, nợ hợp đồng, nợ bồi thường thiệt hại, tiền phạt vi phạm hợp đồng…
Chủ nợ có quyền yêu cầu thanh toán bằng di sản theo quy định tại “Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015”.
2.6. Chi phí quản lý di sản
Bao gồm chi phí bảo quản, trông coi tài sản cho đến khi bàn giao cho người thừa kế.
2.7. Các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật
Nếu nghĩa vụ phát sinh từ bản án, quyết định đã có hiệu lực, người thừa kế phải tiếp tục thanh toán trong phạm vi di sản.
3. Nguyên tắc khấu trừ nghĩa vụ di sản
Các nghĩa vụ tài sản được thanh toán theo ba nguyên tắc pháp luật bắt buộc:
3.1. Chỉ thanh toán bằng di sản, không bằng tài sản riêng của người thừa kế
Theo “Điều 615 Bộ luật Dân sự 2015”, chủ nợ chỉ có quyền yêu cầu trong phạm vi di sản.
Người thừa kế không phải chịu trách nhiệm bằng tài sản riêng, trừ trường hợp họ tự nguyện hoặc có thỏa thuận.
3.2. Phải thanh toán dứt điểm trước khi nhận di sản
Việc khai nhận và phân chia không được thực hiện khi nghĩa vụ còn tồn đọng.
3.3. Thanh toán theo thứ tự ưu tiên
Không được tùy ý trả khoản này trước khoản khác nếu trái thứ tự quy định tại “Điều 658”.
>>> Xem thêm: Cách đăng ký biến động đất đai sau khi hoàn thành thủ tục thừa kế nhà đất
4. Quy trình xử lý nghĩa vụ trước khi công chứng khai nhận di sản

Bước 1: Kiểm tra và xác định toàn bộ nghĩa vụ của người chết
Người thừa kế cần thu thập:
-
Hợp đồng vay
-
Hóa đơn viện phí
-
Các khoản thuế chưa nộp
-
Văn bản xác nhận công nợ
-
Quyết định của tòa án (nếu có)
Thông tin thu thập càng đầy đủ thì càng tránh được tranh chấp sau này.
Bước 2: Thống nhất thanh toán nghĩa vụ
Các thừa kế cần cùng thỏa thuận thanh toán bằng di sản hoặc cử một người đại diện thực hiện.
Bước 3: Thực hiện thanh toán theo thứ tự pháp luật
Việc thanh toán nên được lập thành văn bản, có biên nhận đầy đủ để chứng minh.
Bước 4: Chuẩn bị hồ sơ công chứng
Theo “Điều 57 Luật Công chứng 2014”, hồ sơ khai nhận di sản phải có:
-
Giấy tờ chứng minh di sản;
-
Giấy chứng tử;
-
Văn bản chứng minh đã thanh toán nghĩa vụ (biên lai, chứng từ, xác nhận chủ nợ…);
-
Cam kết di sản không còn nghĩa vụ chưa thanh toán.
Bước 5: Công chứng viên thẩm định và niêm yết
Trong thời gian niêm yết 15 ngày, nếu có chủ nợ phản hồi, công chứng viên sẽ tạm dừng hồ sơ theo “Điều 44 Luật Công chứng 2014”.
Bước 6: Ký và nhận văn bản khai nhận di sản
Chỉ khi nghĩa vụ đã được xử lý đúng quy định thì văn bản khai nhận mới được công chứng.
>>> Xem thêm: Thời gian xử lý hồ sơ khi dùng dịch vụ sổ đỏ có nhanh hơn tự làm không?
5. Các rủi ro pháp lý thường gặp khi không khấu trừ đúng nghĩa vụ
5.1. Chủ nợ khiếu nại và yêu cầu hủy văn bản khai nhận
Nếu nghĩa vụ chưa được thanh toán, văn bản khai nhận có thể bị hủy theo phán quyết của tòa án.
5.2. Tranh chấp giữa những người thừa kế
Thường xảy ra khi không thống nhất về khoản nợ hoặc không rõ tài sản nào dùng thanh toán.
5.3. Bị truy cứu trách nhiệm nếu cố ý che giấu nghĩa vụ
Nếu người thừa kế cố tình che giấu, họ có thể phải bồi thường thiệt hại cho chủ nợ.
5.4. Nguy cơ tài sản bị kê biên sau khi đã nhận
Tòa án hoàn toàn có thể kê biên di sản nếu nghĩa vụ chưa được thanh toán đúng quy định.
6. Kết luận
Trong mọi trường hợp, việc khấu trừ nghĩa vụ di sản là bước bắt buộc để đảm bảo tính hợp pháp của thủ tục khai nhận. Người thừa kế cần xác định đầy đủ nghĩa vụ, thanh toán đúng thứ tự và lưu giữ toàn bộ chứng từ để tránh tranh chấp. Công chứng viên chỉ có thể chứng nhận văn bản khai nhận khi di sản đã được xử lý nghĩa vụ tài chính minh bạch và đúng luật.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Các khoản phí ẩn khi công chứng hợp đồng mua bán xe
>>> Quy trình tòa án giải quyết vụ án ly hôn chi tiết từng bước
>>> Văn phòng công chứng Hà Nội hướng dẫn công chứng hợp đồng mua bán chung cư mini
>>> Công chứng ngoài trụ sở tại nhà riêng – An toàn, tiện ích
>>> Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng hướng dẫn chi tiết & thủ tục
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com












