Tranh chấp ranh giới đất là một trong những dạng tranh chấp đất đai phổ biến nhất hiện nay, thường phát sinh giữa các hộ gia đình liền kề khi có sự chênh lệch về mốc giới, diện tích hoặc hồ sơ địa chính. Không ít trường hợp tranh chấp kéo dài nhiều năm chỉ vì người dân xử lý sai ngay từ bước đầu tiên. Việc xác định đúng trình tự, thủ tục giải quyết ngay khi phát sinh tranh chấp có ý nghĩa quyết định trong việc bảo vệ quyền sử dụng đất hợp pháp. Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ người dân phải làm gì trước tiên khi xảy ra tranh chấp ranh giới đất, trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành.
Về bản chất, tranh chấp ranh giới đất là tranh chấp phát sinh do bất đồng về đường ranh giới phân định quyền sử dụng đất giữa các thửa đất liền kề. Tranh chấp này thường liên quan đến:
Mốc giới bị dịch chuyển, bị mất hoặc không rõ ràng
Sự khác nhau giữa diện tích thực tế và diện tích ghi trong giấy chứng nhận
Ranh giới sử dụng đất theo tập quán không trùng khớp với hồ sơ địa chính
Theo khoản 24 Điều 3 Luật Đất đai 2024: “Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai”.
Tranh chấp ranh giới đất là một dạng cụ thể của tranh chấp đất đai theo quy định này.
2. Việc cần làm trước tiên: tự hòa giải giữa các bên
Khi phát sinh tranh chấp ranh giới đất, việc đầu tiên người dân cần thực hiện là tự thương lượng, hòa giải trực tiếp với bên đang tranh chấp.
Việc hòa giải nên dựa trên các căn cứ sau:
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Bản đồ địa chính, trích đo thửa đất
Mốc giới được xác lập ổn định trong quá trình sử dụng đất lâu dài
Pháp luật đất đai luôn khuyến khích các bên tự hòa giải nhằm hạn chế mâu thuẫn, giữ gìn quan hệ láng giềng và tránh phát sinh tranh chấp phức tạp.
Nếu không thể tự hòa giải, người dân phải thực hiện hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp. Đây là bước bắt buộc trước khi khởi kiện hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
Khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định: “Tranh chấp đất đai phải được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp trước khi được giải quyết theo thẩm quyền”.
Như vậy, trong mọi trường hợp tranh chấp ranh giới đất, người dân không được bỏ qua thủ tục hòa giải tại UBND cấp xã.
4. Hồ sơ cần chuẩn bị khi yêu cầu hòa giải tranh chấp ranh giới đất
Khi đề nghị UBND cấp xã tổ chức hòa giải, người dân cần chuẩn bị:
Đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp ranh giới đất
Bản sao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (nếu có)
Các tài liệu, chứng cứ liên quan đến mốc giới, quá trình sử dụng đất
Ý kiến của các hộ liền kề (nếu có)
Việc cung cấp đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu sẽ giúp quá trình hòa giải diễn ra nhanh chóng, hạn chế kéo dài.
5. Biên bản hòa giải có ý nghĩa như thế nào?
Sau khi hòa giải, UBND cấp xã sẽ lập biên bản hòa giải tranh chấp ranh giới đất, trong đó ghi rõ:
Nội dung tranh chấp
Ý kiến của các bên
Kết quả hòa giải thành hoặc không thành
Biên bản này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì:
Là căn cứ để chỉnh lý hồ sơ địa chính nếu hòa giải thành
Là điều kiện bắt buộc để khởi kiện ra Tòa án hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết nếu hòa giải không thành
6. Trường hợp hòa giải không thành thì làm gì tiếp theo?
Nếu hòa giải tại UBND cấp xã không thành, người dân có quyền:
Khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền
Hoặc đề nghị UBND cấp có thẩm quyền giải quyết theo quy định của Luật Đất đai
Việc lựa chọn con đường giải quyết nào phụ thuộc vào:
Tình trạng pháp lý của thửa đất
Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất
Tính chất phức tạp của tranh chấp ranh giới đất
>>> Xem thêm:Công chứng giấy tờ tại nhà – Giải pháp tiện lợi cho người bận rộn
7. Một số lưu ý quan trọng khi xảy ra tranh chấp ranh giới đất
Khi phát sinh tranh chấp ranh giới đất, người dân cần lưu ý:
Không tự ý phá dỡ mốc giới, xây dựng hoặc lấn chiếm đất đang tranh chấp
Không sử dụng vũ lực hoặc gây rối trật tự
Thu thập, lưu giữ đầy đủ chứng cứ về quá trình sử dụng đất
Nên đo đạc lại hiện trạng đất khi có nghi ngờ sai lệch ranh giới
Kết luận
Khi xảy ra tranh chấp ranh giới đất, việc đầu tiên và quan trọng nhất là tiến hành hòa giải đúng trình tự pháp luật, bắt đầu từ tự hòa giải và tiếp theo là hòa giải tại UBND cấp xã. Việc xử lý đúng ngay từ bước đầu sẽ giúp người dân bảo vệ quyền lợi hợp pháp, hạn chế rủi ro pháp lý và tránh kéo dài tranh chấp không cần thiết.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
