Những trường hợp hợp đồng vô hiệu do không công chứng

Hợp đồng vô hiệu là hậu quả pháp lý nghiêm trọng có thể xảy ra khi các bên giao kết hợp đồng nhưng không tuân thủ đúng hình thức mà pháp luật bắt buộc. Trên thực tế, rất nhiều giao dịch dân sự, đặc biệt là liên quan đến nhà đất, tài sản giá trị lớn, bị tuyên vô hiệu chỉ vì không thực hiện công chứng theo quy định. Việc nhận diện đúng những trường hợp hợp đồng vô hiệu do không công chứng sẽ giúp cá nhân, tổ chức phòng tránh rủi ro pháp lý đáng tiếc. Bài viết dưới đây phân tích cụ thể các trường hợp phổ biến và căn cứ pháp luật liên quan.

>>> Xem thêm: Vì sao các giao dịch lớn bắt buộc qua văn phòng công chứng?

Hợp đồng vô hiệu là gì?

Khái niệm hợp đồng vô hiệu theo pháp luật dân sự

Hợp đồng vô hiệu là hợp đồng không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao kết. Theo “Bộ luật Dân sự”, hợp đồng có thể vô hiệu toàn bộ hoặc vô hiệu một phần khi vi phạm điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự.

Một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến hợp đồng vô hiệu là vi phạm quy định về hình thức, trong đó có việc không thực hiện công chứng khi pháp luật bắt buộc.

Hợp đồng vô hiệu do vi phạm hình thức

Theo quy định, trong trường hợp pháp luật yêu cầu hợp đồng phải được lập thành văn bản, có công chứng hoặc chứng thực mà các bên không tuân thủ, thì hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu do không đúng hình thức.

Đây là rủi ro thường gặp đối với các hợp đồng dân sự liên quan đến bất động sản và tài sản giá trị lớn.

Những trường hợp hợp đồng vô hiệu do không công chứng

Hợp đồng vô hiệu do không công chứng khi pháp luật bắt buộc

Không phải mọi hợp đồng không công chứng đều vô hiệu. Hợp đồng vô hiệu chỉ phát sinh khi:

• Pháp luật quy định hợp đồng đó bắt buộc phải công chứng, và

• Các bên không thực hiện công chứng theo đúng quy định

Trong trường hợp này, hợp đồng bị xem là vi phạm hình thức bắt buộc và có nguy cơ bị tuyên vô hiệu khi có tranh chấp.

>>> Xem thêm: Phân biệt tự làm và thuê dịch vụ sang tên sổ đỏ – cái nào lợi hơn?

Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất không công chứng

Một trong những trường hợp phổ biến nhất của hợp đồng vô hiệu là hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất không được công chứng. Theo pháp luật đất đai, hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất phải được công chứng hoặc chứng thực.

Nếu các bên chỉ lập giấy tay, không công chứng, thì:

• Hợp đồng không đủ điều kiện đăng ký sang tên

• Khi tranh chấp xảy ra, hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu

Đây là rủi ro rất lớn mà nhiều người vẫn chủ quan gặp phải.

Hợp đồng mua bán nhà ở không công chứng

Tương tự, hợp đồng mua bán nhà ở thuộc trường hợp pháp luật bắt buộc phải công chứng. Nếu hợp đồng mua bán nhà chỉ lập giấy viết tay, không công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng có thẩm quyền, thì hợp đồng có thể bị xác định là hợp đồng vô hiệu do không công chứng.

Trong thực tế, nhiều vụ tranh chấp nhà ở kéo dài nhiều năm chỉ vì hợp đồng mua bán ban đầu không đáp ứng điều kiện về hình thức.

Hợp đồng tặng cho nhà đất không công chứng

Hợp đồng tặng cho nhà đất cũng là loại hợp đồng bắt buộc phải công chứng. Nếu không công chứng, hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu, dẫn đến:

• Không sang tên được tài sản

• Quyền sở hữu, quyền sử dụng không được pháp luật công nhận

Việc tặng cho trong gia đình bằng giấy viết tay là nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp sau này.

Phân biệt trường hợp hợp đồng vô hiệu và hợp đồng không bắt buộc công chứng

Không phải mọi hợp đồng không công chứng đều vô hiệu

Cần lưu ý rằng hợp đồng vô hiệu chỉ phát sinh khi pháp luật quy định bắt buộc phải công chứng. Đối với các hợp đồng:

• Thuê tài sản thông thường

• Vay mượn tiền

• Mua bán tài sản không thuộc diện bắt buộc

Việc không công chứng không làm hợp đồng vô hiệu, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện có hiệu lực khác.

>>> Xem thêm: Công chứng tại nhà không có mặt đầy đủ các bên – Có hiệu lực không?

Hợp đồng vô hiệu do không công chứng khác gì hợp đồng vô hiệu do nội dung?

Hợp đồng vô hiệu do không công chứng là vô hiệu về hình thức, trong khi:

• Hợp đồng vô hiệu do nội dung là do vi phạm điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội

Hai trường hợp này có căn cứ pháp lý và cách xử lý khác nhau, nhưng đều dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng cho các bên.

Hậu quả pháp lý khi hợp đồng vô hiệu do không công chứng

Xử lý quyền và nghĩa vụ khi hợp đồng vô hiệu

Khi hợp đồng vô hiệu, các bên phải:

• Khôi phục lại tình trạng ban đầu

• Hoàn trả cho nhau những gì đã nhận

Nếu không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải hoàn trả bằng tiền. Bên có lỗi gây thiệt hại còn có thể phải bồi thường.

Rủi ro thực tế từ hợp đồng vô hiệu do không công chứng

Trong thực tiễn, hợp đồng vô hiệu do không công chứng thường kéo theo:

• Mất quyền lợi về tài sản

• Tranh chấp kéo dài, khó giải quyết

• Thiệt hại về thời gian và chi phí

Đây là lý do các giao dịch bắt buộc công chứng cần được thực hiện đúng ngay từ đầu.

Cách phòng tránh hợp đồng vô hiệu do không công chứng

Xác định rõ hợp đồng có bắt buộc công chứng hay không

Trước khi ký kết, các bên nên kiểm tra:

• Loại hợp đồng

• Đối tượng của hợp đồng

• Quy định pháp luật chuyên ngành liên quan

Việc xác định đúng sẽ giúp tránh nguy cơ hợp đồng vô hiệu do vi phạm hình thức.

Chủ động công chứng để bảo đảm an toàn pháp lý

Ngay cả trong trường hợp pháp luật không bắt buộc, việc công chứng vẫn giúp:

• Tăng giá trị chứng cứ của hợp đồng

• Giảm thiểu rủi ro tranh chấp

• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên

Đây là giải pháp an toàn được nhiều chuyên gia pháp lý khuyến nghị.

Kết luận

Hợp đồng vô hiệu do không công chứng là rủi ro pháp lý phổ biến, đặc biệt trong các giao dịch liên quan đến nhà đất và tài sản có giá trị lớn. Việc không tuân thủ quy định về công chứng có thể khiến hợp đồng mất hiệu lực, gây thiệt hại nghiêm trọng cho các bên. Do đó, trước khi giao kết hợp đồng, cần xác định rõ yêu cầu về hình thức và chủ động thực hiện công chứng theo đúng quy định pháp luật để đảm bảo an toàn pháp lý lâu dài.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Có được thỏa thuận không chia tài sản khi ly hôn?

>>> Thủ tục công chứng văn bản từ chối nhận di sản của người chưa có CCCD

>>> Tại sao nên nhờ luật sư xem xét trước khi ký hợp đồng mua bán nhà?

>>> Rủi ro khi bỏ qua chứng thực chữ ký trong giao dịch

>>> Có được cấp sổ đỏ nếu chưa hoàn công? – Giải đáp về thủ tục làm sổ đỏ

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com