Thỏa thuận tài sản trước hôn nhân khi mất năng lực hành vi
Thỏa thuận tài sản trước hôn nhân là công cụ pháp lý quan trọng giúp các bên chủ động xác lập chế độ tài sản vợ chồng. Tuy nhiên, trong thực tế phát sinh những tình huống đặc biệt như một bên bị mất năng lực hành vi dân sự trước hoặc trong quá trình chuẩn bị kết hôn. Vậy thỏa thuận tài sản trước hôn nhân mất năng lực hành vi có được lập hay không, có giá trị pháp lý không và cần lưu ý điều gì để tránh rủi ro tranh chấp? Đây là vấn đề cần được nhìn nhận nghiêm túc dưới góc độ pháp luật.
>>> Xem thêm: Thủ tục công chứng chưa bao giờ đơn giản đến thế!
1. Thế nào là mất năng lực hành vi dân sự theo pháp luật?
Theo Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015, người mất năng lực hành vi dân sự là người:
Do bệnh tâm thần hoặc bệnh khác
Không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình
Và phải được Tòa án ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự
Việc xác định mất năng lực hành vi không dựa trên cảm nhận chủ quan, mà chỉ có giá trị pháp lý khi:
Có kết luận giám định
Có quyết định có hiệu lực của Tòa án
➡️ Đây là căn cứ nền tảng để xem xét tính hợp pháp của thỏa thuận tài sản trước hôn nhân mất NLHV.
2. Có được lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân khi một bên mất năng lực hành vi dân sự không?
Theo Điều 47 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng phải:
Do hai bên nam, nữ tự nguyện xác lập
Khi cả hai đều có năng lực hành vi dân sự đầy đủ
Được lập thành văn bản và công chứng/chứng thực
Trong khi đó, Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 quy định một giao dịch dân sự chỉ có hiệu lực khi:
Chủ thể có năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch
➡️ Do đó:
Nếu tại thời điểm lập thỏa thuận, một bên đã bị Tòa án tuyên mất năng lực hành vi dân sự → Không được lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân
Thỏa thuận trong trường hợp này đương nhiên vô hiệu
>>> Xem thêm: Bạn chỉ cần ủy quyền, phần còn lại để dịch vụ cấp sổ đỏ lần đầu lo – nhanh, gọn, chính xác.
3. Người giám hộ có được thay mặt lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân không?
Theo Điều 136 và Điều 138 Bộ luật Dân sự 2015, người giám hộ có quyền đại diện cho người mất năng lực hành vi dân sự trong các giao dịch dân sự.
Tuy nhiên, thỏa thuận tài sản trước hôn nhân là:
Giao dịch mang tính nhân thân – tài sản đặc biệt
Gắn trực tiếp với ý chí tự nguyện của người chuẩn bị kết hôn
Pháp luật không cho phép người giám hộ thay thế ý chí hôn nhân và ý chí thỏa thuận tài sản trước hôn nhân.
➡️ Vì vậy:
Người giám hộ không có quyền thay mặt lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân
Việc đại diện chỉ áp dụng cho giao dịch tài sản thông thường, không áp dụng cho chế độ tài sản vợ chồng
4. Thỏa thuận tài sản trước hôn nhân được lập trước khi mất năng lực hành vi có còn hiệu lực không?
Trường hợp thực tiễn thường gặp là:
Thỏa thuận tài sản trước hôn nhân đã được lập hợp pháp
Sau đó, một bên mới bị tuyên mất năng lực hành vi dân sự
Theo Điều 48 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, thỏa thuận tài sản:
Có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký kết hôn
Không bị ảnh hưởng nếu sau đó phát sinh thay đổi về năng lực hành vi
➡️ Như vậy:
Thỏa thuận tài sản trước hôn nhân mất NLHV (xảy ra sau khi lập) → Vẫn có giá trị pháp lý
Trừ trường hợp có căn cứ chứng minh việc lập thỏa thuận ban đầu không tự nguyện, bị lừa dối, cưỡng ép
>>> Xem thêm: Đừng để tranh chấp tài sản kéo dài – hãy làm Công chứng thừa kế ngay.
5. Ví dụ thực tế về thỏa thuận tài sản trước hôn nhân mất năng lực hành vi
Ví dụ thực tế: Anh A và chị B lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân, được công chứng hợp pháp, xác định tài sản của mỗi bên là riêng. Sau khi kết hôn một năm, anh A bị tai biến và được Tòa án tuyên mất năng lực hành vi dân sự. Khi phát sinh tranh chấp về tài sản, Tòa án xác định thỏa thuận tài sản trước hôn nhân vẫn có hiệu lực, vì được lập hợp pháp khi anh A còn đầy đủ năng lực hành vi.
Ngược lại, nếu anh A đã bị tuyên mất năng lực hành vi trước thời điểm ký thỏa thuận, thì thỏa thuận đó bị tuyên vô hiệu toàn bộ.
6. Kết luận
Theo quy định pháp luật hiện hành, thỏa thuận tài sản trước hôn nhân mất năng lực hành vi chỉ có giá trị pháp lý khi được lập tại thời điểm cả hai bên đều có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Nếu một bên đã bị Tòa án tuyên mất năng lực hành vi dân sự thì không được lập thỏa thuận, và người giám hộ cũng không có quyền thay thế ý chí để xác lập chế độ tài sản vợ chồng. Việc hiểu rõ quy định này là yếu tố then chốt để phòng ngừa tranh chấp và bảo đảm an toàn pháp lý lâu dài cho quan hệ hôn nhân và tài sản.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
