Trong các giao dịch bất động sản, công chứng là bước quan trọng giúp hợp đồng mua bán, tặng cho, chuyển nhượng hoặc thế chấp nhà đất có giá trị pháp lý theo quy định. Tuy nhiên, trên thực tế không ít trường hợp nhà đất đang phát sinh tranh chấp nhưng chủ sở hữu vẫn muốn thực hiện giao dịch để chuyển nhượng hoặc định đoạt tài sản. Điều này dẫn đến thắc mắc phổ biến: nhà đất tranh chấp công chứng được không và công chứng viên có quyền từ chối hay không? Đây là vấn đề rất quan trọng bởi nếu giao dịch được thực hiện không đúng quy định, các bên có thể đối mặt với nguy cơ hợp đồng vô hiệu, mất tài sản hoặc kéo dài thời gian giải quyết tranh chấp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật hiện hành.
>>> Xem thêm: Danh sách văn phòng công chứng quận Thanh Xuân, Hà Nội
1. Nhà đất tranh chấp công chứng có được không?
Theo quy định của pháp luật đất đai, một trong những điều kiện để người sử dụng đất thực hiện quyền chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất là đất không có tranh chấp.
Điều này đồng nghĩa với việc khi bất động sản đang trong tình trạng tranh chấp về quyền sử dụng, quyền sở hữu hoặc quyền lợi liên quan thì giao dịch thường không đủ điều kiện để thực hiện.
Do đó, trong đa số trường hợp, nhà đất tranh chấp công chứng sẽ không được chấp nhận.
Công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra điều kiện giao dịch và từ chối công chứng nếu phát hiện tài sản thuộc trường hợp không đủ điều kiện chuyển nhượng hoặc định đoạt theo quy định pháp luật.
Ví dụ thực tế
Ông A đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng đang xảy ra tranh chấp ranh giới đất với hộ liền kề và vụ việc đã được UBND cấp xã tiếp nhận giải quyết.
Trong thời gian tranh chấp chưa được xử lý dứt điểm, ông A muốn bán thửa đất cho người khác. Khi kiểm tra hồ sơ, công chứng viên có thể từ chối công chứng hợp đồng chuyển nhượng do tài sản đang có tranh chấp.
2. Thế nào được xem là nhà đất đang tranh chấp?
Nhiều người cho rằng chỉ khi có vụ án tại tòa án thì mới được xem là tranh chấp đất đai. Tuy nhiên, trên thực tế phạm vi tranh chấp rộng hơn rất nhiều.
2.1. Nhà đất tranh chấp công chứng trong trường hợp tranh chấp quyền sử dụng đất
Đây là trường hợp phổ biến nhất.
Các bên tranh chấp về việc ai là người có quyền sử dụng hợp pháp đối với thửa đất hoặc một phần diện tích đất.
Khi tranh chấp chưa được giải quyết, việc chuyển nhượng hoặc tặng cho thường không được thực hiện.
2.2. Nhà đất tranh chấp công chứng khi có tranh chấp thừa kế
Bất động sản đang là đối tượng tranh chấp giữa những người thừa kế cũng có thể bị hạn chế giao dịch.
Trong trường hợp này, chưa thể xác định chính xác chủ sở hữu hợp pháp nên công chứng viên thường từ chối công chứng các giao dịch liên quan.
2.3. Nhà đất tranh chấp công chứng khi có khiếu nại, khởi kiện
Nếu tài sản đang là đối tượng của vụ kiện tại tòa án hoặc đang được cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến quyền sử dụng đất thì cũng có thể bị xem xét là đang tranh chấp.
Ví dụ thực tế
Sau khi cha mất, ba người con phát sinh tranh chấp về việc phân chia quyền sử dụng đất. Dù giấy chứng nhận vẫn đứng tên người cha đã qua đời nhưng một người con muốn bán đất cho người khác.
Trong trường hợp này, giao dịch thường không được công chứng vì quyền sở hữu đối với tài sản chưa được xác định rõ ràng.
>>> Xem thêm: Thủ tục công chứng hợp đồng, giao dịch, bản dịch

3. Công chứng viên xác định nhà đất tranh chấp bằng cách nào?
Khi tiếp nhận hồ sơ, công chứng viên không chỉ kiểm tra giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà còn xem xét các thông tin liên quan đến tình trạng pháp lý của tài sản.
3.1. Kiểm tra hồ sơ và giấy tờ liên quan
Người yêu cầu công chứng phải cung cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cùng các giấy tờ liên quan đến giao dịch.
Nếu hồ sơ có dấu hiệu bất thường hoặc thông tin mâu thuẫn, công chứng viên có quyền yêu cầu xác minh thêm.
3.2. Xác minh thông tin về nhà đất tranh chấp công chứng
Trong trường hợp cần thiết, công chứng viên có thể đề nghị cung cấp thêm tài liệu hoặc thực hiện việc xác minh tại cơ quan có thẩm quyền.
Nếu có căn cứ cho thấy bất động sản đang tranh chấp, việc công chứng sẽ bị từ chối.
Ví dụ thực tế
Bà H nộp hồ sơ chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Trong quá trình xem xét, công chứng viên nhận được thông tin về việc thửa đất đang bị khiếu nại liên quan đến nguồn gốc sử dụng.
Để bảo đảm an toàn pháp lý, hồ sơ được tạm dừng và giao dịch không được công chứng cho đến khi tranh chấp được giải quyết.
4. Rủi ro khi mua nhà đất đang có tranh chấp
Nhiều người vì ham giá rẻ vẫn chấp nhận mua bất động sản đang có tranh chấp. Tuy nhiên, đây là quyết định tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.
4.1. Hợp đồng có thể bị vô hiệu
Nếu giao dịch được xác lập trái quy định pháp luật hoặc trong thời gian tài sản không đủ điều kiện chuyển nhượng, hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu.
Khi đó, các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận và có thể phát sinh tranh chấp kéo dài.
4.2. Không thể sang tên quyền sử dụng đất
Ngay cả khi đã giao tiền và nhận tài sản, người mua vẫn có thể không thực hiện được thủ tục đăng ký sang tên nếu đất đang tranh chấp.
Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người nhận chuyển nhượng.
Ví dụ thực tế
Anh Nam mua một mảnh đất với giá thấp hơn thị trường vì người bán cho rằng tranh chấp sẽ sớm được giải quyết.
Tuy nhiên, vụ việc kéo dài nhiều năm khiến anh không thể sang tên quyền sử dụng đất, đồng thời phải tham gia quá trình tố tụng để bảo vệ quyền lợi của mình.
>>> Xem thêm: Dịch vụ làm sổ đỏ trọn gói, giá rẻ, chuẩn xác nhất tại Hà Nội

5. Cần làm gì trước khi giao dịch nhà đất?
Để tránh những rủi ro liên quan đến nhà đất tranh chấp công chứng, người mua nên kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của tài sản trước khi ký kết hợp đồng.
Cần yêu cầu bên bán cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất và thông tin về tình trạng tranh chấp nếu có.
Ngoài ra, việc tìm hiểu thông tin tại địa phương hoặc tham khảo ý kiến luật sư, công chứng viên trước khi giao dịch cũng là giải pháp cần thiết để hạn chế rủi ro.
Ví dụ thực tế
Chị Lan dự định mua một thửa đất ở ngoại thành. Trước khi đặt cọc, chị đã tìm hiểu thông tin tại địa phương và phát hiện thửa đất đang có đơn tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình chủ đất.
Nhờ kiểm tra kỹ từ đầu, chị đã tránh được một giao dịch có nguy cơ phát sinh tranh chấp phức tạp.
>>> Xem thêm: Sao y bản chính có giá trị bằng chứng thực không?
Kết luận
Đối với các giao dịch bất động sản, điều kiện quan trọng để được công chứng là tài sản không có tranh chấp. Vì vậy, trong phần lớn trường hợp, nhà đất tranh chấp công chứng sẽ không được công chứng viên chấp nhận cho đến khi tranh chấp được giải quyết dứt điểm theo quy định pháp luật. Người mua và người bán cần kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý của bất động sản trước khi giao dịch nhằm tránh nguy cơ hợp đồng vô hiệu, không sang tên được hoặc phát sinh tranh chấp kéo dài. Việc thận trọng ngay từ đầu sẽ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
>>> Xem thêm: Phí công chứng hợp đồng mua bán xe ô tô hiện hành là bao nhiêu?
>>> Xem thêm: Hướng dẫn chi tiết quy trình chứng thực chữ ký đúng quy định pháp luật
>>> Xem thêm: Những trường hợp không được phép công chứng giấy tờ
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
